نکات آموزشی ترجمه و تایپ

تخصص در ترجمه

تخصص در ترجمه (اسطوره ها و واقعیت ها)

توسط چارلز مارتین

چکیده

با وجود اینکه توافق گسترده ای در این خصوص وجود دارد که صنعت ترجمه بایستی به طور فزاینده ای تخصصی شود، اما ظاهرا سردرگمی های زیادی در رابطه با معنای این اصطلاح در میان متخصصان ترجمه وجود دارد. با وجود اینکه ابزارهای تکنولوژیک و روش های خدمات ترجمه ای برای زبان امری ضروری است اما تمرکز در حوزه های خاص مهم می باشد، با توجه به ماهیت ذاتی امر ترجمه و بازار ترجمه عواملی مانند گسترش سریع اطلاعات و دانش در این حوزه و افزایش اهمیت فناوری های ترجمه و در دسترس بودن این منابع می تواند قابلیت اطمینان در این حوزه را افزایش دهد و ماهیت و معنای ترجمه تخصصی را به خوبی شکل دهد.

 

مترجم بایستی تخصص داشته باشد!

به نظر می رسد تمامی کسانی که در صنعت ترجمه فعالیت دارند بر سر این موضوع توافق نظر دارند که ترجمه بایستی تخصصی شود. دو دلیل عمده در این زمینه وجود دارد که می گوید چرا در سالهای اخیر ما نیازمند این هستیم که ترجمه را به شکل تخصصی دنبال نماییم. دلیل نخست گسترش سطح دانش است: امروزه به سادگی می تواند دانش و اطلاعات فراوانی در خصوص پدیده ها بدست آورد و درباره آنها بایستی هر چه بیشتر دانش کسب کرد. بدون داشتن دانش و تخصص مناسب در حوزه ترجمه انتظار می رود که مترجم نتواند به خوبی اسنادی که در اختیار او گذاشته می شود را ترجمه نموده و در زمان معقول و منطقی ارائه کند. (این امر برخلاف تصور اکثر مردم است که گمان می کنند، مترجم نبایستی الزاما در یک رشته خاصی دارای تخصص باشد.)

دلیل دوم و مهمی که چرا بایستی تخصص در حوزه ترجمه افزایش یابد، اینترنت است. اولا، با توجه به مهارت و توانمندی مترجمان در ارائه ترجمه سریع به مشتریان در هر مکان در جهان و افزایش چشمگیر تخصص ها و مهارت ها در زمینه ارائه سرویس های ترجمه در بازارهای محلی، شبکه جهانی وب این کار را برای مترجمان راحت تر نموده است که آنها بتوانند به صورت تخصصی تری ترجمه خود را ارائه کنند. دوما، با در اختیار داشتن اطلاعات ارزشمند و فراوان در حوزه های جدید تخصصی شدن بسیار گسترش یافته است. اما اینترنت باعث تشدید رقابت در این حوزه شده است و این کار از طریق شبکه جهانی وب و با ارائه سرویس های ترجمه مردم را قادر ساخته است تا در این شبکه جهانی جستجو کنند و خدماتی را که نیازمند آن هستند را با قیمت مناسب پیدا کنند.

به همین دلیل بیشتر مترجمان و ارائه کنندگان خدمات ترجمه احساس رقابت بیشتری در این بازار دارد و احساس می کنند که در یک یا چند زمینه خاص بایستی تخصصی تر عمل نمایند.

 

اما منظور ما از تخصصی شدن چیست؟

توضیح اینکه مترجمان بایستی تخصصی عمل کنند کمی دشوار است، اما منظور ما از تخصصی شدن ترجمه این است که مترجمان در یک یا چند رشته و زمینه خاص مهارت بیشتری باشند و توجه خود را معطوف به همان زمینه ها کنند و سعی نداشته باشند که هر سند و متنی که به آنها ارائه شد آن را ترجمه کنند. حتی در نیم قرن گذشته، تعداد کمی از مترجمان حرفه ای وجود داشتند که با این نظر مخالف باشند. اما هنگامی که ما عنوان می کنیم که مترجمان بایستی تخصصی عمل کنند این باعث خواهد شد که مسائل کمی عجیب به نظر برسد. اگرکه شرکت های ترجمه نتوانند تعریف صحیحی از تخصصی شدن را ارائه کنند چگونه مترجمان و شرکت های ترجمه می توانند ادعا کنند که تخصصی عمل می کنند ؟  با این وجود، آیا تخصصی شدن به این معنا نیست که یک مترجم در یک رشته تخصصی خاص نسبت به همکارانش تخصصی تر عمل کند؟ علاوه بر این، تا چه حد ماهیت ترجمه برای مترجمان و شرکت های ترجمه به آنها اجازه می دهد که در یک منطقه خاص ترجمه تخصصی ارائه کنند؟ حتی مفهوم به ظاهر ساده «تخصصی شدن» می تواند گیج کننده باشد. براساس  ترجمه دیکشنری هریتیج، تخصصی شدن،یعنی تمرکز بر روی یک فعالیت خاص و یا یک محصول. براساس تعریفی که دیکشنری آکسفورد ارائه می دهد، تخصصی شدن می تواند به معنای، متخصص شدن باشد. تفاوت و تمایز میان این دو تعریف ارائه شده بسیار مهم است به طوری که، اصطلاح متخصص به معنای کسب درجه ای از دانش و مهارت در یک رشته ی خاص است. براساس برخی از تعریف های انجام شده، تخصصی شدن می تواند به معنای انحصاری نمودن یک پدیده برای یک شخص باشد در حالی که سایرین می توانند در بیش از یک رشته دارای تخصص باشند.

در نتیجه، تمامی اصطلاحاتی مانند «تخصصی شدن» «متخصص» «تخصص» و تمامی اصطلاحاتی که در بالا برای واژه تخصص عنوان شد، بدون تردید به طور گسترده ای در صنعت ترجمه مورد استفاده قرار می گیرد اما شاید معنای واقعی آن چندان مورد توجه قرار نگیرد. مردم بر این باورند که یک مترجم متخصص مانند فردی است که در سایر رشته ها داری تخصص است مانند پزشکی و یا وکالت اما این در حالی است که مفاهیم «تخصص» و «متخصص» نمی تواند برای تمامی رشته ها معنایی مشابه داشته باشد و به طور گسترده در مورد تمامی فعالیت های مربوط به ترجمه کاربرد داشته باشد.

به عنوان مثال یک دکتر متخصص، دارای تحصیلات و آموزش های تخصصی و مهارت هایی است که به طور عمومی آنها را در جایی مشخص کسب کرده است و به این ترتیب دارای مهارت های تخصصی در آن رشته شده است و بنابراین هرچه او دانش بیشتری در این حوزه کسب کند می تواند در کار خود تخصصی تر عمل کند مانند تخصص در رادیولوژی، کاردیوگرافی و غیره. بنابراین در اینجا تفاوت مشخصی میان یک پزشک عمومی و یک پزشک متخصص وجود دارد. در امر ترجمه، اگرچه دانش و آموزش خاصی در این زمینه وجود ندارد و یا اینکه دانش استانداردی در این زمینه توسط مترجم کسب نمی شود و حتی مهارت های پایه ای مربوط به زبان و دانش عمومی مربوط به آن نیز وجود ندارد.

علاوه بر این در غیاب یک طبقه بندی متداول برای متون ترجمه ای، هیچ زمینه ی مشخصی وجود ندارد که طی آن مترجمان بتوانند کاملا تخصصی عمل کنند. بنابراین مفهوم تخصص، نمی تواند به صورت مطلق در خصوص ترجمه به کار برده شود. به عنوان مثال مترجم الف که در حوزه تخصصی حسابداری فعالیت می کند را فرض کنید، ممکن است مترجم دیگری به نام ب، ادعا کند که در ترجمه این بخش تخصص کسب کرده باشد و یا به عنوان یک متخصص ترجمه عمومی و یا در بهترین حالت یک نیمه متخصص در ترجمه متون مربوط به حسابداری باشد. با این حال مترجم ج، که استانداردهای لازم در متون مربوط به امور مالی را دارد نیز یک متخصص در ترجمه تلقی شود و ممکن است که بتوان وی را با مترجم الف مورد مقایسه قرار داد. اما پایان این ماجرا کجاست؟ چه چیزی منطقا می تواند تخصص در حوزه ترجمه را شکل دهد؟

تخصص در ترجمه

 

استفاده و سو استفاده از کلمه «متخصص»

بدون شک معنای متخصص که در خصوص پزشک و یا وکیل به کار می رود هرگز در مورد یک مترجم کاربردی ندارد. اما از آنجایی که منافع و مزایای تجاری در این حوزه وجود دارد فعالین این حوزه را نیز می توان به عنوان یک متخصص به حساب آورد، با توجه به دانش و مهارت های بیشتری که مترجمان کسب می کنند می توان این واژه را در مورد آنان نیز به کار گرفت اما گاهی این واژه توسط مترجمان و شرکت های ترجمه مورد سو استفاده قرار می گیرد. آنها بایستی این موضوع را بدانند که به کار بردن واژه «متخصص» و «تخصصی» در پاره ای از موارد ممکن است مسخره به نظر برسد.

اینترنت به ما نشان می دهد که به کار بردن اصطلاح «متخصص» در برخی موارد با سو استفاده همراه بوده است. بسیاری از شرکت های ترجمه ادعا می کنند که به طور همزمان در حوزه کسب و کار، و ترجمه متون مالی، ترجمه فنی، ترجمه متون حقوقی، و غیره مهارت دارند و یا به عبارت بهتر آنها در همه چیز به صورت تخصصی عمل می کنند. صرف نظر از اینکه چنین دسته بندی هایی می تواند بسیار گسترده باشد، چنین شرکت های ترجمه بایستی بسیار بزرگ باشند و بسیار دقیق عمل کنند و دارای بخش های جداگانه و سازمان دهی شده ای باشند که هر کدام از کارکنان آن را به شکل تخصصی اداره کنند و قابل اعتماد نیز باشند. هنگامی که شما این موضوع را در نظر می گیرید متوجه می شوید که این موسسه ها طیف گسترده ای از زبان ها به شما پیشنهاد می کنند و تعداد کارکنان «متخصص» که برای امور نظارت بر متون تخصصی وجود داشته باشند و یا ترکیبی از زبان های مختلف را مورد نظارت قرار دهند عمدتا کمتر می باشند. با این وجود مشتریان ممکن است ادعای چنین شرکت هایی را باور کنند و گمراه شوند در این خصوص که مترجمان الزاما یا وکیل هستند و یا دکتر و با آنها تماس می گیرند و ترجمه 10 هزار دلاری خود را به آنان می سپارند.

اگر چه چنین ادعاهای گسترده ای در مورد همه شرکت ها وجود دارد، برخی از مترجمان آزاد نیز چنین ادعاهایی را مطرح می کنند. در وب سایت شخصی خود این مترجمان ادعا می کنند که قادرند ترجمه مربوط به متون مالی و اقتصادی و کسب و کار و ترجمه حقوقی و بازاریابی و هنر و ادبیات و یا ترکیبی از متون تخصصی را ترجمه نمایند. اما این موضوع چطور امکان پذیر خواهد بود؟ آیا صرفا یک حوزه کاری در زمینه کسب و کار و یا ترجمه متون حقوقی وجود دارد و یا اینکه می توان به صورت ترکیبی متون مختلف را ترجمه کرد؟ چگونه می توان کسی را که در ترجمه متون تخصصی کسب و کار با توجه به رشته های مختلفی که در این حوزه وجود دارد از قبیل حسابداری، بازاریابی، منابع انسانی و فناوری اطلاعات را به صورت جداگانه یافت به طوری که امروزه این حوزه بسیار گسترده شده است و در حال رشد می باشد و هر بخش دارای مفاهیم و قانون های تخصصی مربوط به خود است؟ شرکت های ترجمه نیز در حوزه های مختلف کار ترجمه انجام می دهند به این صورت که مترجم هر بخش مثلا باید «تخصص» لازم در حوزه ترجمه کسب و کار را داشته باشد. اگرچه ترجمه متون مالی یک رده تخصصی تر می باشد، در این وضعیت ممکن است مترجم تا حدودی در مورد حسابداری مالی دانشی داشته باشد و ممکن است مهارت های نوشتاری لازم برای انتقال این اطلاعات را نداشته باشد. اصطلاح ترجمه متون حقوقی، نیز بسیار مبهم است. عمدتا این اصطلاح در مورد اسنادی به کار برده می شود که توسط وکلا و قضات و یا در پرونده های جنایی و مدنی مورد استفاده قرار می گیرند و نیاز به دانش مناسبی در خصوص اصول و سیستم ها و موسسات قانونی و حقوقی داریم و در عین حال بایستی آشنایی کامل با اسناد در حوزه حقوقی از قبیل قانون مالکیت مانند مالکیت تجاری و یا مالکیت معنوی و همچنین آشنایی با قراردادها و سایر ابزارهای حقوقی بایستی کم و بیش اطلاعات لازم را داشته باشیم.

اگرچه چنین ادعایی ممکن است آسیب هایی را به مشتریان وارد کند اما معنای واقعی این اصطلاح به خوبی مورد شناسایی قرار نگیرد.

 

مترجم عمومی بیچاره!

همانطور که در وب سایت های ترجمه جهان همواره متخصصان ترجمه مورد ستایش قرار می گیرند همواره مترجمان عمومی نادیده گرفته می شوند و در برخی از موارد تحقیر نیز می شود. متاسفانه، در صنعت ترجمه اصطلاح مترجم عمومی به کسی گفته می شود که هر نوع کاری را از هر موضوعی قبول می کند، حتی اگر این ترجمه خیلی تخصصی باشد. اگرچه من تصور می کنم که مترجمان نسبتا کمی وجود داشته باشند که بتوانند این کار را انجام دهند اما ظاهرا تعدادی از شرکت ها وجود دارند که هر ترجمه ای را می پذیرند. برای برخی از شرکت های ترجمه اصطلاح «عمومی» گاهی توهین آمیز تلقی می شود. اما این موضوع به اعتقاد من چندان عادلانه به نظر نمی رسد. در حوزه پزشکی نیز ما پزشکان عمومی را داریم که البته تلاش نمی کنند که انواع داروها را تجویز کنند اما در صورت لزوم این افراد نیز می توانند در حوزه تخصصی نیز بیمارانی را قبول کنند. علاوه بر این، شکل گسترده تر و وسیع تری در حوزه دانش وجود دارد که می تواند مفید تلقی شود و تمرینات و مهارت های خاصی در این حوزه آموخته می شود که این افراد و پزشکان عمومی را قادر می سازد تا دانش خود را گسترش دهند و تخصص لازم را بدست آورند.

آیا این امر باعث نخواهد شد که بسیاری از مترجمان «عمومی» با محدودیت کار مواجه شوند و به اعتقاد من این موضوع چندان درست نیست که این افراد در زمینه های کمی فعالیت کنند و اغلب در زمینه های متفاوتی به ارائه کار بپردازند و اصطلاح تخصص به آنها اطلاق نشود و یا اینکه در سطحی وسیع تر آنها نتوانند این مهارت ها را بیاموزند؟ آیا می توان برخی از انواع اسناد که نیازی به ترجمه تخصصی ویژه ای ندارند را در متون عمومی طبقه بندی نمود؟ علاوه بر این موضوع آیا لزوما می توان گفت که چنین اسنادی را می توان آسان تر ترجمه کرد و یا این متون اهمیت کمتری نسبت به متون دیگر دارند؟ امروزه مترجمان عمومی به صورت داوطلبانه این کار را انجام نمی دهند چراکه تاکید اصلی امروزه بر روی کسب تخصص و داشتن مهارت های لازم است که این امر باعث به تعویق انداخت کارها می شود و در ضمن باعث می شود که مهارت های اساسی زبان و ترجمه نیز کاهش یابد. جالب است که به این موضوع توجه داشته باشیم که از آنجایی که مفهوم «مترجم عمومی» مکمل واژه «مترجم متخصص» است می توان گفت که باز هم در این مورد ابهامی وجود دارد. به عنوان مثال، یک مترجم در اینترنت ادعا می کند که تمام انواع متون تخصصی حقوقی و اسناد عمومی (اداری و مالی و تبلیغاتی و غیره) را می تواند ترجمه کند. ظاهرا او همه موارد را بررسی کرده است و می تواند در حوزه وسیعی از تخصص ها(اسناد حقوقی) که به طور عمومی تعریف خاصی دارند فعالیت کند و بنابراین او نمی تواند یک مترجم «عمومی» تلقی شود از جمله اینکه می تواند متون اداری و مالی و تبلیغاتی که هر کدام یک تخصص هستند را ترجمه کند.

 

افسانه ها و واقعیت ها

اگرچه بدون تردید در خصوص به کار گیری اصطلاح «تخصصی و عمومی» سو استفاده هایی صورت گرفته است و این کار در حوزه های تجاری اتفاق افتاده است اما از واژه تخصصی مشتق هایی نیز ایجاد شده و مفاهیمی بدست آمده است که می تواند بعضا مفید نیز باشد و در صورتی که به درستی درک شود می تواند روش هایی منظم در خصوص آنها به کار گرفت که در ترجمه و صنعت ترجمه به خوبی به کار گرفته شود. اما تا زمانی که این اتفاق نیوفتد این اسطوره در خصوص تخصص در ترجمه از اذهان پاک نخواهد شد. در این مورد دو افسانه عمده وجود دارد.

افسانه شماره یک

با وجودی که به نظر می رسد بسیاری از مردم فکر می کنند که مترجمان هرگز در حوزه خاصی نیازی به تخصص ندارند اما این فکر کاملا اشتباه است. آنها تصور می کنند که نیازی به داشتن مدرک پزشکی و یا حقوقی و مهندسی برای ترجمه اسناد در حوزه های مختلف وجود ندارد. اسناد زیادی وجود دارند که نیاز به دانش و تجربه خاصی دارند. برای مثال نیازی نیست مترجمان دانش پزشکی خاصی را بدانند و یا در این حوزه مهارت خاصی را داشته باشند. برای ترجمه متون این امر چندان ضروری نیست. تنها چیزی که لازم است این است که مترجمان دانش پایه ای کافی در آن حوزه داشته باشند که آنها را قادر می سازد تا اصول اساسی این حوزه را کاملا درک کنند و در ضمن تحقیقات لازم در این حوزه نیز به آنها کمکی نخواهد کرد. به عنوان مثال کسی که اسناد حسابداری را ترجمه می کند نیازی به این ندارد که خود نیز حسابدار باشد بلکه تنها لازم است که فرهنگ و مفاهیم و اصطلاحات مربوط به حسابداری را بداند و یا یک دوره تحصیلی کوتاهی در این زمینه گذرانده باشد و یا حتی آن را به صورت خودآموز کسب کرده باشد. به طور مشابه در سایر پیشه ها از جمله ریاضیات و فیزیک پیشرفته دبیرستان نیز می توان ترجمه را انجام داد حتی اگر این متون بسیار فنی باشند. این امر دلایل مختلفی دارد. از آنجایی که مترجمان نیاز به داشتن تخصص در حوزه خاصی ندارند (به استثنای زبان و البته ترجمه) آنها می توانند در زمینه های مختلفی به کسب دانش بپردازند و تجربه لازم را بدست آورند بدون آنکه لازم باشد تخصصی بگیرند. علاوه بر این، اصطلاح تخصص می تواند کمی مشترک نیز باشد. هیچ دلیل قاطعی وجود ندارد که مترجم بتواند در صنعت نفت و یا در پخت و پز و یا بازار سهام تخصص لازم را کسب کند اگر که او تنها درک صحیحی از این متون داشته باشد و منابع و اصطلاحات آن را به خوبی درک کند کافی است.

این جمله آخر ما را به این اصطلاح ارجاع می دهد که: نه تنها دانش تخصصی در یک موضوع خاص لازم نیست بلکه مهم این است که دانش مرتبط با آن موضوع کسب شود چراکه دانش در تمامی رشته ها به طور وسیعی گسترده شده است و فناوری ترجمه و اصطلاحات به کار رفته در دانش بسیار زیاد است. بنابراین انتظار نمی رود که به سادگی بتوان دست به چنین تخصص هایی یافت. با این وجود بدون شک می توان از ابزارهای تخصصی مانند کامپیوتر بهره گرفت تا بتواند دانش تخصصی لازم را و اصطلاحات لازم را در اختیار ما بگذارد. همانطور که در هر حرفه ی دیگری نیز می توان از این روش استفاده کرد اما بدون تردید مترجمان نیازمند این هستند که دانش خود را در حوزه های مختلف افزایش دهند. داشتن دسترسی به منابع مناسب، به طور فزاینده ای گسترده شده است و بایستی دید که با این وجود مترجمان قادر خواهند بود که کار تخصصی انجام دهند و یا خیر.

افسانه شماره دو اکثر اسناد نیاز به تخصص در یک حوزه خاص دارند

در مورد اسناد و مدارک این موضوع صدق می کند که آنها نیاز به درجه بالایی از تخصص در آن حوزه را دارند و بایستی دانش در آن حوزه ها بسیار غنی باشد. اکثریت قریب به اتفاق کسانی که در این حوزه فعالیت می کنند دانش تخصصی لازم در این حوزه را ندارند چراکه این دانش بسیار گسترده می باشد. برای مثال بسیاری از اسناد در حوزه کسب و کار نیازمند اصول اساسی در آن رشته هستند مانند اقتصاد و حسابداری و یا متون حقوقی و امور مالی و بازاریابی و همچنین بایستی درک صحیحی از آن صنعت نیز وجود داشته باشد. مترجم فردی است که تنها می تواند در رشته عمومی مربوط به آن حوزه اطلاعاتی داشته باشد علاوه بر این موضوع تخصص ها در این حوزه ها بسیار بالاست. بنابراین داشتن زمینه لازم و وسیع در این حوزه اغلب مفید تر خواهد بود و نیاز به تخصص در این حوزه هاست.

 

نتیجه گیری: چشم اندازی ترجمه

اگرچه و بدون شک بایستی تخصص لازم در حوزه تجاری خاصی را مد نظر قرار داد و از مترجمان متخصص در این حوزه استفاده کرد اما بایستی به این صنعت با دید دیگری نگریست. نه تنها تخصص باید در این زمینه خاص درک شود؛ به علت گسترش گسترده دانش و پیشرفت در فناوری اطلاعات، باید معیارهای آن تخصصی بودن یا متخصص باشد. در حال قادر بودن به ترجمه اسناد بسیار متخصص، مسئله ی دانش و یکی دیگر از ابزارهای مناسب است.

برای مفهوم تخصص برای استفاده واقعی در صنایع ترجمه صنایع موضوع تخصص باید مشخص تر از مقوله های گسترده ای مانند "قانونی"، "کسب و کار" و یا "فنی"، که نوع انواع اسناد را توصیف نمی کند یک مترجم داده شده قادر به ترجمه در جزئیات کافی است. چنین دسته بندی ها باید به بخش های مربوطه تقسیم شوند که نوع خاصی از دانش و مهارت را انعکاس می دهند، در حالی که زمینه های تخصصی و قابل اعتماد را نیز تشکیل می دهند. تا زمانی که یک طبقه بندی شناخته شده طبقه بندی های ترجمه وجود داشته باشد، رشته های معنی دار یا زمینه هایی برای مترجمان وجود نخواهد داشت که متخصصان آن باشند.

 

مطالب مرتبط

6 نکته در انتخاب مرکز ترجمه تخ

6 نکته که باید در زمان انتخاب یک ارائه دهنده ترجمه

20 درصد تخفیف برای تمامی سفارش

تخفیف 20% تمامی سفار ش های ترجمه و تایپ   مرکز ت

مدیریت سفارش های ترجمه و تایپ

مدیریت سفارش های ترجمه و تایپ با حجم زیاد در عصر ا

چرا نام آن را "دفتر ترجمه سنت

چرا نام آن را "دفتر  ترجمه سنتی" گذاشته ایم؟ از ز

هنگام انتخاب یک مرکز ترجمه بای

هنگام انتخاب یک مرکز ترجمه باید به چه مواردی دقت ک

ترجمه مقاله تاثیر سیستم پشتیبا

Impact of a clinical decision support system for h

تماس با ما

کرمانشاه، ساختمان جهاددانشگاهی، پارک علم و فناوری استان کرمانشاه

 

ایمیل:mail[at]trty[dot]ir

تلفن:38396901-083

تلفن:09338225855

 

مدیریت سفارش