نکات آموزشی ترجمه و تایپ

مشکلات ترجمه متون تخصصی

مشکلات ترجمه متون تخصصی

میرلا کاستلینو، دانشگاه پیتستی

بهتر است که مطلب خود را با این پرسش آغاز کنیم: آیا ترجمه متون ادبی با ترجمه متون تخصصی تفاوت هایی دارند و یا هر دو با یکدیگر دارای اشتراکاتی می باشند؟ اگر که این دو متن را با یکدیگر مورد مقایسه قرار دهیم، درخواهیم یافت که متون ادبی بسیار عمومی تر بوده و آزادی بیشتری در اختیار مترجم قرار می دهند که بتوانند با کلمات بازی کنند و عبارات دلخواه را در متن استفاده کنند. برخلاف متون ادبی، متون تخصصی بسیار بسته و هدفمند و مختصر هستند و در عین حال برخی اوقات زبان این متون بسیار پیچیده و حاوی کلمات بسیار غنی می باشد. علاوه بر اینکه بایستی دقت کافی در بخش زبانشناختی/فرهنگی هر دو زبان مبدا و مقصد صورت پذیرد، ضمنا یک مترجم متخصص نیازمند این است که در یکی از حوزه های تخصصی مهارت کافی داشته باشد. با توجه به این موضوع، سوال مناسبی که در اینجا مطرح می شود این است که: ما نیازمند متخصصی هستیم که در عین حال مترجم نیز می باشد و یا اینکه به مترجمی نیاز داریم که تخصص دارد؟

بدون شک ترجمه تخصصی یک متن توسط مترجمی که دانش پایه در مورد آن موضوع تخصصی مورد را نداشته باشد، امکان پذیر نیست.

«با این حال تعداد کمی از حوزه ها نیازمند ترجمه و مترجمان متخصص می باشند که به شکل سنتی بر موضوع زبان شناسی تسلط داشته باشند. کسانی که در این حوزه آموزش می بینند، در طول سالیانی که به ارائه ترجمه های تخصصی مبادرت می ورزند با مشکلاتی در برنامه های درسی خویش مواجه هستند، که بایستی در موضوعات تخصصی به آنها آموزش داده شود. به عنوان یک مبحث آکادمیک ما می دانیم که یک ترجمه تخصصی نیازمند تجزیه و تحلیل های ادبی با تاکید بر نسبیت گرایی زبانی و فرهنگی آن است.از یک سو با پیشرفت تکنولوژی در قالب ماشین های ترجمه و ترجمه ماشینی، و از سوی دیگر افزایش نیروهایی که در هر دو زبان مبدا و مقصد استانداردهای لازم را رعایت می کنند، امکان اینکه بتوان ترجمه تخصصی مناسبی ارائه نمود امکان پذیر می باشد.»

ارائه خدمات حرفه ای زبان تبدیل به یک وظیفه عمومی و پر منفعت شده است. بدون درک یک متن، ترجمه آن غیر ممکن خواهد بود. به عبارت دیگر، با وجود دانش ضعیف در حوزه ترجمه تخصصی مربوطه برای یک مترجم اگر نگوییم که غیر ممکن است، دست کم ترجمه کاملی که بتوان درک مناسبی از داشت نخواهد بود. ترجمه و درک متن دست در دست یکدیگر دارند. مورد دوم یعنی درک متن وابسته به دانش مترجم است. برعکس این موضوع، در حوزه نخست بایستی دانش مترجم دقیق و کافی باشد. انتظاری که مردم از مترجمان دارند این است که توانایی و امکان ترجمه در همه زمینه ها داشته باشند به طوری که یک متن حقوقی را به همان اندازه خوب ترجمه کنند که یک متن پزشکی را ترجمه می کنند. این امر تبدیل به یک آرمان گرایی شده است، به طوری که ما بایستی به دنبال مترجمی باشیم که در یک رشته خاص دارای تخصص باشد کسی که بتواند مطالب را به شکلی آزادانه بیان کند و تمایلی به کار در سایر زمینه های غیر تخصصی را نداشته باشد. یک مترجم خوب شخصی است توانایی آن را دارد تا در موضوعاتی که در ادامه به آن اشاره خواهد شد به خوبی تمرکز کند و از ارائه مطالب خسته کننده پرهیز کند:

  • ممکن است در بعضی موارد مترجم با متنی که قادر است به خوبی آن را درک کند روبرو نباشد، بنابراین این امر برای او تبدیل به چالشی خواهد شد چراکه قادر نخواهد بود آن را به زبان بومی خویش ترجمه نماید چراکه آن متن به لحاظ زبان شناسی معنای مناسبی برای وی ندارد
  • به رغم منابع مختلفی که در اختیار مترجمان تخصصی وجود دارد و از آنها استفاده می کنند (مانند لغت نامه های تخصصی و دانشنامه ها و بانک اصطلاحات و اطلاعات عمومی و متون یک زبانه و دو زبانه تخصصی) یافتن متون ترجمه ای که مترجمان بتوانند به راحتی آن را درک کنند اجتناب ناپذیر است.

 

 

گاهی اوقات هنر ترجمه متون تخصصی درست مانند شعبده بازی به نظر می رسد. این مقایسه به علت نیاز مبرم مترجم برای مهاجرت فرهنگی از جهانی به جهان دیگر در یک متن است. اگر کسی بر این باور است که ترجمه یک متن تنها جایگزینی کلمات با معادل های آن است، در اشتباه است. این در حالی است که ترجمه نیازمند داشتن دانش در حوزه مربوطه و زبان مبدا و مقصد می باشد.  

زبان به خودی خود کافی است. یک ترجمه خوب چیزی بیش از این است. این ترجمه نیازمند انعطاف پذیری است و اینکه شخص بتواند احتیاجات خود را با متن مورد ترجمه منطبق کند و از آن به خوبی بهره گیرد.

گاهی اوقات مردم از نرم افزارهای ترجمه کامپیوتری استفاده می کنند، انتظار می رود که این دستگاه ها و نرم افزارهای مزایای زیادی داشته باشند. هنگامی که با یک کلمه مستقل و ساده مواجه می شویم، مسائل خیلی ساده و آسان هستند و ترجمه خوب پیش می رود. اما زمانی که متون کمی پیچیده تر می شوند، و جملات دارای ساختار بندی مسجم تری می شوند، این دستگاه های کامپیوتری قادر نیستند که ساختار گرامری و دستوری مناسب را در جمله بندی ها بکار برند. چیزی که مردم بایستی به خاطر داشته باشند این است که این نرم افزارهای ترجمه مدرن هرگز نتوانسته اند که جایگزین یک مترجم شوند، تنها کاربرد و مزیتی که این دستگاه ها می توانند داشته باشند این است که به مترجم کمک کنند که بتواند بهترین ترجمه را ارائه کند.

برعکس واقعیت موجود مردم چنین می اندیشند که دستگاه های ترجمه از مترجمان با ارزش تر هستند، چرا که قادرند جایگزین های مناسب برای کلمات را از زبانی به زبان دیگر پیدا کنند. برای ترجمه متون می توان از دانش زبانشناختی پیچیده نیز استفاده کرد. دستگاه ها و ماشین های ترجمه در این حالت می توانند راه حلی مناسبی باشند به طوری که ابزارهای مورد نیاز مترجم را که در زبان های مختلف وجود دارد را در اختیار وی قرار دهند تا وی بتواند بخش وسیعی از امر ترجمه زبانی را انجام دهد.

هدف اصلی ترجمه این است که می تواند یک وسیله ارتباطی میان فرهنگ باشد که از طریق آن ارتباط میان انسان ها در سراسر جهان فراهم می گردد. به این ترتیب می توان گفت که ترجمه با موضوع جهانی شدن پیوند یافته است، و به کمک ترجمه تجارت بین المللی افزایش یافته و همچنین توسعه تکنولوژی را شاهد هستیم.

بر سر این موضوع توافق عمومی وجود دارد که کیفیت یک ترجمه خوب به مترجم آن بستگی دارد. به منظور ارائه یک ترجمه تخصصی با کیفیت مترجم نباید حساسیت هایی که در زبان مادری با آن روبرو می باشد را در زبان خارجی مورد ترجمه وارد کند و بنابراین از طریق داشتن دانش کافی در مورد موضوع، ترجمه و نوشتن متن به زبان مقصد انجام می گیرد.

اکثر مردم بر این عقیده اند که اگر فردی یک دیکشنری مناسب و خوب در اختیار داشته باشد قادر خواهد بود ترجمه مناسبی از یک متن را ارائه دهد. در واقعیت، چیزی که ما با آن سر و کار داریم مجموعه از ساختارها و مفاهیم پیچیده است به ویژه زمانی که متن مورد نظر یک متن کاملا تخصصی باشد. یک مترجم واقعی نبایستی کلمه و یا بخشی از متن را از قلم بیاندازد همچنین وی نبایستی از خود کلمه و یا عبارتی به متن بیافزاید. متن ترجمه شده بایستی کاملا وفادارانه و مطابق متن اصلی صورت پذیرد.

ترجمه دقیق یک متن تکنیکی و تخصصی بدون داشتن دانش لازم در آن زمینه امکان پذیر نیست. در غیر این صورت ممکن است ترجمه ارائه شده دقیق نباشد.

گاهی اوقات ترجمه متون مرتبط با مهندسی و یا کامپیوتر می تواند بسیار دشوار باشد چراکه این لغات و اصطلاحات هر روز گسترش می یابند و یا تغییر می کنند. به این خاطر نیز مترجمین این متون ممکن است زحمت زیادی را متقبل شوند تا بتوانند اصطلاحات به روز شده ی این متون را در خاطر داشته باشند. به طور کلی، در خصوص این متون توصیه می شود که متونی که مربوط به رشته آی بی ام کامپیوتر است را به فردی واگذار کنند که در این رشته تخصص لازم را داراست. در صورت عدم امکان، مترجمی که کار با قبول می کند بایستی دانش کافی در زمینه مفاهیم مرتبط با آن رشته را داشته باشد. هرگونه سند و متن و یا دیکشنری ها تخصصی که با زبان مقصد مرتبط باشد می تواند به مترجم کمک کند تا ترجمه بهتری را ارائه کند و مشکل فهم اصطلاحات را برطرف نماید.

متخصصین بایستی کلمات مترادف را در این اسناد بیابند و اطلاعات لازم را در خصوص مفاهیم و واژه ها کسب نمایند. بایستی این مطلب را مد نظر داشت که این اسناد کاملا برای مخاطبان مناسب باشند.

همچنین مترجمان متخصص ممکن است در راه یافتن اصطلاحات مناسب در زبان انگلیسی با مشکلاتی مواجه

لازم به ذکر است که توجه لازم بایستی در مورد بکارگیری کلمات فنی و یا کلماتی که معنایی کاملا متفاوت در زبان انگلیسی دارند بشود.

کلمه Bias در زبان انگلیسی عموما به معنا تمایل به سو گیری و یا مخالف با چیزی و یا فردی است بدون اینکه قضاوت صحیحی از آن داشته باشیم و یا گرایش ذهنی به سمت چیزی است. به لحاظ فنی، این اصطلاح معنای متفاوتی دارد: به معنای انحراف، خطا، تحریف سیستماتیک یک علامت. کلمه Bus در زبان انگلیسی اشاره به وسیله حمل و نقل بزرگی است که مسافران را جابجا می کند و عموما جزو وسایل حمل و نقل عمومی نیز تلقی می شود.

وقتی این کلمه را در ارتباط با کامپیوتر به کار می گیریم اصطلاح معادل آن در کاملا متفاوت خواهد بود.

ترجمه متون حقوقی و اقتصادی، بسیار سخت تر و دشوار تر از ترجمه متون ادبی است. مفهوم کلی در متون اقتصادی به گونه ای است که کاملا غیر قابل جایگزین است. و از آنجایی که اسناد مالی دارای جزییات فراوانی هستند ما بایستی آنها را به درستی تفسیر کنیم. به همین دلیل اصلا جای تعجب نیست که مترجمان مختلف ترجمه های متفاوتی از یک متن و سند را ارائه می کنند.

در حالی که وکلا از مترجمان انتظار ندارند که ترجمه موازی و با معنای یکسانی از یک متن ارائه کنند، اما این انتظار را از مترجمین دارند تا متنی ارائه کنند که تفسیر قانونی آن یکسان باشد.

ایده اصلی این متن است که ما بایستی به فرهنگ ترجمه کمک بیشتری کنیم تا اینکه بخواهیم فرایند ترجمه را در حد یک کار مکانیکی و ماشینی تقلیل دهیم. این فعالیت بایستی امری دشوار و پیچیده تلقی شود و فراتر از کنار هم گذاشتن لغات به آن نگریسته شود. و در عین حال فرایند ترجمه نیز بایستی به گونه ای پیش برود که فهم مناسب در زبان مقصد صورت گیرد.

 

 

 

 

  

مطالب مرتبط

12 نکته برای بهبود کیفیت ترجمه

12 نکته برای بهبود کیفیت ترجمه هیچ عذر و بهانه‌ای

4 توصیه مفید برای انتخاب یک آژ

4 توصیه مفید برای انتخاب یک آژانس ترجمه   ترجمه

مشاوره برای مترجم در هنگام مرا

مشاوره برای مترجم در هنگام مراجعه به آژانس های ترج

ارزیابی کیفیت ترجمه

ارزیابی کیفیت ترجمه: نحوه صحیح انتخاب کلمات متراد

ارزیابی کیفی ترجمه

  ارزیابی کیفی ترجمه   در فرآیند ترجمه شامل سه

هنگام انتخاب یک مرکز ترجمه بای

هنگام انتخاب یک مرکز ترجمه باید به چه مواردی دقت ک

تماس با ما

کرمانشاه، ساختمان جهاددانشگاهی، پارک علم و فناوری استان کرمانشاه

 

ایمیل:mail[at]trty[dot]ir

تلفن:38396901-083

تلفن:09338225855

 

مدیریت سفارش